ماه ، و شب و روز ، و باغ و راغ ، و گل و لاله ، و نخيل و انگور ، و حيوان و انسان ، و جنّ و ملك را به هم درمىپيچد و همه را منقاد و مطيع و بندهء رقّ و غلام زرخريد حلقه به گوش يك آقا و يك سيّد و سالار مىداند ، و همه را چنان به هم مربوط مىكند كه غير از معنى و مفهوم ربط چيزى نمىماند ؛ و غير از ظهور واحد و بسيط از آن جمال جميل ، و ذات بىمثال وى چيزى از خود ندارند و نمىتوانند داشته باشند و نشان نمىدهند . [ قرآن با نظر توحيدى خود ، همهء موجودات را پيوند مىدهد ] قرآن نه تنها اصل همهء موجودات مادّى را از چيز واحدى معيّن مىكند ، بلكه همهء موجودات را داراى نفس واحدى مىداند . تمام انسانها را به هم ربط مىدهد ، و انسان‌ها را با حيوانات مربوط مىكند ، و هر دو را به جميع گياهان و نباتات متّصل مىنمايد ، و پس از آن همه را با جمادات ؛ و عالم زيرين را با عالم بالا ، و عالم مادّه را به ملكوت ، و مقيّد را به مجرّد ، و سفلى را به علوى ، و جسم را به روح ، و همه و همه را ربط مىدهد . و چنان در اين ربط و ارتباط ، اختلاط و امتزاج به عمل مىآورد كه گوئى غير از وحدت حقّهء حقيقيّه چيزى نيست و از ملكوت اعلى تا أظلم العوالم راهى نيست . اينست نظر عميق و دقيق و صائب قرآن ، به ربط و اتّحاد و وحدت نفسانيّه بين جميع پديده‌هاى الهى ، به‌طورىكه يك‌ذرّه در مشرق را با يك‌ذرّه در مغرب مربوط و مرتبط ، و در غم و شادى و حزن و سرور شريك مىبيند . « 1 »

--> ( 1 ) أحمد أمين مصرى در كتاب « يوم الإسلام » ص 179 گويد : « و در حقيقت ، چه مانع مىشود كه اسلام را از ترقّى اهلش ، و از برخوردارى آنها از اسباب و وسايل تمدّن جديد بازدارد ؟ درحالىكه مىدانيم اركان اسلام پنج است : شهادت بر اينكه معبودى جز خدا نيست . و اينكه محمّد رسول خداست ، و اقامهء نماز ، و ايتاء زكات ، و روزهء ماه رمضان ، و حجّ بيت الله الحرام براى كسانى كه استطاعت داشته باشند . كداميك از اين اركان ، مسلمين